نگاه مجرمانه به معتاد تا کی

اصلاحیه قانون مبارزه با مواد­مخدر مصوب 9/5/1389 مجمع تشخیص مصلحت نظام را باید نوعی مبارزه شدیدتر از گذشته با معتاد دانست، ایران هم مرز کشورافغانستان بزرگ­ترین تولیدکننده مواد­مخدردر جهان می­باشد، تولید تریاک در افغانستان مهم‌ترین منبع مالی کشاورزان این کشور است.

دکترنعمت احمدی

ماهنامه گزارش/شماره240/مهر و آبان  ماه 1391

 

 

اصلاحیه قانون مبارزه با مواد­مخدر مصوب 9/5/1389 مجمع تشخیص مصلحت نظام را باید نوعی مبارزه شدیدتر از گذشته با معتاد دانست، ایران هم مرز کشورافغانستان بزرگ­ترین تولیدکننده مواد­مخدردر جهان می­باشد، تولید تریاک در افغانستان مهم‌ترین منبع مالی کشاورزان این کشور است.

آمارهای متفاوتی از اراضی زیر کشت تریاک در کشور افغانستان ارائه می‌شود. به گزارش سایت خبرگزاری فارس و به نقل از سردار حمید ملکی رییس گروه آموزشی مواد مخدر دانشگاه علوم انتظامی و با تحقیقی که توسط نمایندگی سازمان ملل در کشور افغانستان صورت گرفته تحقیقی که با بررسی و پرسش از کشاورزان افغانی و مسئولان افغانستان تا حد وزیر کشور و وزیر مبارزه با مواد مخدر کشور افغانستان با کمک گرفتن از سفارت ایران در کابل، گویای این است که تولید تریاک افغانستان از مرز 8200 تن فراتر رفته است. برابر این تحقیق حدود 5 میلیون نفر در افغانستان درگیر کشت، توزیع و قاچاق مواد­مخدر هستند که متوسط درآمد ماهانه آنها از 800 دلار تا 1200 دلار می‌باشد. در حالی که متوسط درآمد مردم افغانستان 2 دلار در روز است یعنی ماهیانه 60 دلار و طبیعی است کشت و فروش مواد­مخدر در افغانستان انگیزه­ای قوی به­لحاظ مالی برای افراد دارد. برابر این تحقیق، حدود 178 هزار هکتار از اراضی این کشور زیرکشت خشخاش است و با توجه به این­که گیاه خشخاش نیاز بسیار کمی به آب دارد و می‌توان آن­را به صورت دیم هم به­عمل آورد، کشت خشخاش مناسب‌ترین زراعت در افغانستان می‌باشد که نیاز آبی این محصول را با توجه به نبود تکنولوژی انتقال آب به‌ راحتی برطرف می‌کند. آمارهای متفاوتی از توزیع محصول تریاک کشور افغانستان در ایران داریم. نزدیک به 3 هزار تن از تریاک تولیدی افغانستان وارد ایران می‌شود که بخشی از آن به طریق ترانزیت به خارج از کشور ارسال و مابقی آن در ایران مصرف می‌شود. آمارهای متفاوتی هم از تعداد معتادین کشور ارائه می‌شود، از  700 هزار نفر تا 3 و حتی 4 میلیون نفر، سردار ملکی معتقد است اگر آمار رسمی 2 میلیون نفر را بپذیریم که 1 میلیون و دویست هزار نفر آن دایمی و 800 هزار نفر مصرف‌کننده تفننی باشند، با آمار وحشتناکی روبه­رو هستیم، برابر همین تحقیق، آمار معتادین کشور پاکستان هم تا مرز 5 میلیون نفررسیده است. البته این آمار مربوط به تقاضای اعتبار از مجامع جهانی است. آمار رسمی از تعداد معتادین کشور افغانستان نداریم. با تاسف اعتیاد در جمعیت مهاجرین افغانی مقیم ایران وحشتناک  و رو به گسترش است، جمعیتی که با مراجعت به کشور مادری خود، دامنه اعتیاد دراین کشور را گسترش داده­اند، مسموعات شفاهی نگارنده از کارگران افغانی، پرده از واقعیت تلخی برمی­دارد که اعتیاد ازایران به افغانستان رفته و کارگران معتاد افغانی بهترین مقصد را کشور خود       می­دانند تا هزینه اعتیاد خود را تامین کنند، این گروه به جمع قاچاقچیان مواد مخدر اضافه می­شوند. قاچاقچیان بزرگ از کارگران افغانی که سال­ها درایران کار کرده­اند استفاده می­کنند و از آشنایی آنان که در پی سکونت ممتد در ایران بوده سود می برند.

با وصف بالا و گسترش کشت تریاک در افغانستان و حضور قاچاقچیان افغانی که سال­ها در ایران کار کرده­اند شیوه توزیع مواد­مخدر کاملا دگرگون شده است، گسترش اعتیاد در کشور نشانه فعالیت از نوع جدید قاچاقچیان مواد­مخدر می­باشد. می­ماند نوع مبارزه­ای که در ایران از بعد از پیروزی انقلاب در پیش گرفتیم، در اواخر رژیم سابق نگاه به مواد مخدر قانون­مند شده بود، افراد معتاد شناسایی و برای آنان کارت مخصوصی صادر و هر ماهه سهمیه تریاک آنان بنا به تشخیص پزشک توسط داروخانه­ها تحویل می­گردید، میزان مصرف و نیز میزان نیاز کارخانه­های داروسازی برآورده می­شد و اجازه کشت محدود تریاک در مناطقی که مستعد کشت این محصول بودند توسط وزارت کشاورزی و دیگر نهادهای مسئول صادر می­شد، از ماه­های نخست پیروزی انقلاب، مبارزه گسترده اما غیرکارشناسی با مواد­مخدر صورت گرفت و ستادی زیر مجموعه نخست­وزیری تحت نام ستاد مبارزه با مواد­مخدر- تشکیل گردید این ستاد اکنون نیز فعال است و با این­که معتاد رسمی در کشور نداریم و کشت خشخاش نیز در ایران ممنوع است سالیانه بنا به تحقیق پیش گفته بیش از یک هزارتن از تریاک تولیدی افغانستان در ایران مصرف      می­شود، جای تعجب است که این آمار را به صورت تقریبی می­دانیم و از میزان تقریبی مصرف مواد مخدر هم آگاه هستیم اما در اصلاحیه قانون مبارزه با مواد­مخدر مصوب 9/5/1389 و برابر ماده 15 آن معتاد را مجرم می­دانیم.

معتادان مکلف هستند با مراجعه به مراکز مجاز دولتی، غیردولتی و خصوصی و یا سازمان­های مردم نهاد درمان و کاهش آسیب - اقدام به ترک اعتیاد نمایند معتادی که با مراجعه به مراکز مذکور نسبت به درمان خود اقدام و گواهی تحت درمان و کاهش آسیب دریافت نماید چنان­چه تجاهر به اعتیاد ننماید از تعقیب کیفری معاف می­باشد. معتادانی که مبادرت به درمان یا ترک اعتیاد ننمایند، مجرم هستند، 33 سال از پیروزی انقلاب اسلامی گذشته و اولین متهمینی که در محاکم انقلابی مورد تعقیب قرار گرفتند غیر از سران و وابستگان رژیم­ سابق دست اندرکاران قاچاق مواد­مخدر بودند و در نخستین دادگاه­های انقلابی به موضوع مواد­مخدر پرداخته شد. از آن تاریخ تا هم­اکنون هزینه­های          سرسام­آوری را صرف مبارزه با مواد مخدر کرده­ایم که نتیجه­ای نداشته است. نیروی انتظامی از شهید شدن 3340 نفر از نیروهای بسیج، ارتش، سپاه و وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی یاد می­کند. بیش از 1500 جانباز در این راه      داشته­ایم.

مجامع بین­المللی از آمار بالای اعدام در ایران یاد می­کنند.

سهم معدومین مواد­مخدر از این اعدام­ها بالا است و تعداد زندانیان مواد­مخدر هم سهم بالایی را در میان زندانیان دارد، تا جایی­که از آمار دوسوم زندانی مواد مخدر یاد می­شود. آیا وقت آن نرسیده است که نگاه به معتاد و اعتیاد در کشور تغییر کند؟ تا چه زمان باید شهید شدن نیروهای­ انتظامی را نظاره­گر باشیم؟ آمار بالای زندانیان مواد­مخدر تا­ کی باید ادامه پیدا کند؟ اصلاحیه جدید به باور نگارنده نه این­که راه کار حل قضیه نمی­باشد بلکه برمشکلات موجود افزوده است. متاسفم که بگویم با شیوه برخوردی که با مواد مخدر در کشور داشتیم باعث آن شدیم که نوع مصرف از تریاک به مواد       روان­گردان تبدیل شود تا جایی که امروزه ایران به بزرگترین لابراتوار تولید مواد روان­گردان تبدیل شده است و بازار جنوب­شرقی آسیا در اختیار مواد روان­گردانی است که درایران تولید شده است، حسب تبصره الحاقی به ماده 1 قانون اصلاح مبارزه با مواد مخدر رسیدگی به جرایم مواد روان­گردان صنعتی غیردارویی تابع مقررات رسیدگی به مواد­مخدر است. نگارنده از تعداد محکومین به اعدام و کسانی که ظرف این سال­ها به اتهام قاچاق مواد مخدر اعدام شده­اند بی­اطلاع می­باشم اما توزیع و ترانزیت نزدیک به 3 هزار تن تریاک در کشور به یقین نیروی زیادی را به خود اختصاص داده است. میزان کشفیات مواد مخدر نیز حکایت از مبارزه بی­امان نیروی انتظامی و دیگر نیروها و کوشش و رونق کار قاچاقچیان دارد­.آیا وقت آن نرسیده که نگاه به مواد مخدر از کاشت تا توزیع و نیز مصرف معتادین را به نگاهی علمی تبدیل کنیم؟ معروف است بازار پررونق مواد مخدر بعد از بازار اسلحه، دومین بازاری است که به صورت شبکه­ای و گسترده در جهان فعالیت دارد. و با تاسف ایران در شاهراه ترانزیت این مواد از افغانستان به دیگر کشورها قرار  دارد. شرایط اجتماعی داخلی هم مزید بر علت شده است و با تاسف آمار رو به تزاید مصرف مواد­مخدر، حکایت از قصه پرغصه­ای دارد که تنها با نگاه پلیسی و امنیتی نمی­توان با آن برخورد کرد، راه پرخطری که بیش از 33 سال است       بی­مقصد خیر در آن قدم زده­ایم وقتی از آمار میلیونی معتاد در کشور یاد می­کنیم و معتاد را مجرم می­شناسیم یعنی میلیون­ها مجرم بالفعل در کشور داریم و هیچ تصمیمی راجع به درمان آنان نداریم. کدام منطق حقوقی می­پذیرد در کشور چند میلیون مجرم داشته باشیم و از ابتدا نگاه­مان نگاهی مجرمانه به این افراد باشد و برنامه­ای برای اصلاح آنان نداشته باشیم. اگر معتاد مجرم است شرایط    جرم­خیزی را ما برای او مهیا کرده­ایم، به این پرسش انبوه معتادین گوش دهید؛ من بیمارم، نه مجرم، لطفا درمانم کنید نه مجازات.