سرمایه گذاران از نیمه راه باز می گردند

در آلمان حدود 250 هزار نفر ايراني اقامت دارند كه حدود صد و شش هزار نفر آنها اختصاصاً در منطقه هامبورگ زندگي مي‌كنند. حوزه تحت نظارت بنده شامل 5 حوزه است و در خود شهر بندر هامبورگ در حدود 35 هزار نفر ايراني ساكن هستند. هامبورگ يك بندر است و همانند يك پل ارتباطي و مركز تجاري عمل مي‌کند كه اكثر فعاليت‌هاي اقتصادي آلمان در اين بندر صورت مي‌گيرد كه به گفته تجار بيش از صد و پنجاه سال قدمت فعاليت‌هاي بازرگاني دارد. ايراني‌هاي ساكن هامبورگ به لحاظ اقتصادي و تجاري فعاليت‌هاي كلاني انجام مي‌دهند و شايد بيشترين تجارت ايران با آلمان تا همين اواخر صورت گرفته باشد.

ماهنامه گزارش/شماره237/ خرداد و تیر  ماه 1391

 

 

در يك خيابان آرام و بسيار آرام از چهارراه كه مي‌گذري ساختمان كنسولگري با پرچم ايراني خودنمايي مي‌كند. داخل ساختمان حال و هواي كشور با ذائقه‌اي شيرين‌تر، تميزتر و مردم پسندتر به استقبالت مي‌آيد.

4 گيشه پاسپورت و امور دانشجويي و وقايع اربعه، ويزا و ... آماده ارائه خدمات است و در طبقه بالا اتاق‌هاي سركنسول، امور اقتصادي، رئيس دفتر و ... قرار دارد.

با آقاي خوش‌احوال سركنسول سلام و عليكي به رسم خودمان و يك راست رفتيم سراغ سين، جيم‌ها در همه اين سوال جواب‌ها يك مسئله دل همه‌مان را به درد آورد و آن اينكه ميلياردها سرمايه كارآفرينان ايراني در آلمان و هزاران ميليارد فكر و مديريت آنها مي‌خواهد به سمت ايران حركت كند اما هموطن مهاجر ما در نخستين مراجعه به نخستين اداره ايراني نادم و پشيمان به غربت بر مي‌گردد.

****

ايرانياني كه مقيم هامبورگ هستند و تعداد كمي كه كارآفرين مي‌باشند تعريفي از شما دارند تعريف شما از جمعيت ايراني ساكن در هامبورگ كه به تحصيل و كار و تجارت اشتغال دارند چيست؟

در آلمان حدود 250 هزار نفر ايراني اقامت دارند كه حدود صد و شش هزار نفر آنها اختصاصاً در منطقه هامبورگ زندگي مي‌كنند. حوزه تحت نظارت بنده شامل 5 حوزه است و در خود شهر بندر هامبورگ در حدود 35 هزار نفر ايراني ساكن هستند. هامبورگ يك بندر است و همانند يك پل ارتباطي و مركز تجاري عمل مي‌کند كه اكثر فعاليت‌هاي اقتصادي آلمان در اين بندر صورت مي‌گيرد كه به گفته تجار بيش از صد و پنجاه سال قدمت فعاليت‌هاي بازرگاني دارد. ايراني‌هاي ساكن هامبورگ به لحاظ اقتصادي و تجاري فعاليت‌هاي كلاني انجام مي‌دهند و شايد بيشترين تجارت ايران با آلمان تا همين اواخر صورت گرفته باشد. عليرغم وجود تحريم‌ها و گسترش آنها، روابط تجاري ايران و آلمان مثبت است و در كل اروپا تراز تجاري ايران با آلمان بيشتر از ساير كشورهاي اروپايي است و اين موضوع هم به سابقه طولاني تجارت ايران با آلمان باز مي‌گردد.

تجارت ما و ساختار آن نزديك به تكنولوژي تجارت آلمان بوده و به همين جهت اين وابستگي‌ها به آلمان از ابتدا وجود داشته است و در حال حاضر هم هست و عليرغم تحريم‌ها و با وجود مشكلات باز هم ما كار خود را انجام مي‌دهيم و كساني هم كه بايد كار كنند، كار خود را انجام مي‌دهند. البته سخت است ولي مشكل خاصي نيست.

 

در سالهاي اخير، كه نامگذاري سال‌ها در ايران توسط مقام معظم رهبري صورت گرفته، تقريباً نزديك به 3 سال است كه به بحث اتحاد ملي، انسجام اسلامي، وحدت و شكوفايي اقتصادي پرداخته شده است، فكر مي‌كنيد كارگزاران، كشور در اين سال كه حمايت از توليد و سرمايه ملي است چه وظايفي دارند؟

قاعدتاً وظايفي برعهده مديران، دولتمردان، سفارتخانه‌ها و كنسول‌گري‌ها مي‌باشد و ما براساس بخشنامه‌هاي صادره وزارتخانه‌ها به رياست نمايندگي‌هاي خارجي مشغول به اجراي آن هستيم و در اين راه بايد از سرمايه‌گذاران و صاحب‌فكران ايراني كه علاقه زيادي دارند به ايران باز گردند و در آنجا سرمايه‌گذاري كنند و معمولاً با موانعي مواجه مي‌شوند حمایت کنیم و نمايندگي تلاش مي‌نمايد اين موانع برطرف شود.

 

فكر مي‌كنيد در راستاي تحقق اهدافي كه در نامگذاري امسال به سال حمايت از توليد، كار و سرمايه ملي در نظر است، افرادي همانند شما و آقاي شيخ عطار (سفير)  تا چه اندازه قادر هستيد كه ايرانيان را سوق دهيد كه سرمايه و دانش خود را در راستاي توليد ملي و اهداف بخش‌هاي صنعتي در داخل كشور قرار دهند؟

ما چندين سال است كه شوراي عالي امور ايرانيان را داريم كه از نخبگان دعوت مي‌كنيم كه تجربه و تخصص و سرمايه خود را در ايران سرمايه‌گذاري كنند. از طريق سفارتخانه و كنسول‌گري اين افراد به مركز معرفي و وارد كميته‌ها مي‌شوند و براساس تخصص و تجربه‌ و نيازي كه هست در اين كميته‌ها ثبت نام  و تلاش مي‌كنند كه از نظر تكنولوژي، صنعتي، پزشكي و تخصص‌هاي مختلفي كه دارند حتي در زمينه خدمات فني و تجاري فعاليت كنند.

 

آيا خروجي شورا از نظر شما قابل قبول بوده است؟

شايد انتظار ما بيش از اين هست و بايد هم باشد. چون زحمات زيادي كشيده مي‌شود و اين افراد مي‌آيند و عضو مي‌شوند و اگر تنها قرار باشد كه به يك سمينار بسنده شود درست نيست و در افراد ايجاد دلزدگي مي‌كند. تاكنون افرادي به ما مراجعه كرده‌اند و با ما صحبت كرده‌اند و حتي اقداماتي را نيز انجام دادند ولي در نيمه كار به مانع برخورد كرده‌اند. شايد در اروپا و آلمان وضعيت فرق داشته باشد. ما متخصصان بسيار خبره‌اي در تمام زمينه‌ها داريم كه اين افراد هم سرمايه‌گذار هستند و هم متخصص و مي‌توانند با توجه به فرمايشات مقام معظم رهبري براي كشور مثبت باشند و با توجه به اينكه شعار امسال اين است كه بتوانيم از تخصص‌ها و نيروهاي ايراني استفاده كنيم بايد بسترها را هم فراهم كنيم كه اين هدف تامين شود و تا زماني كه اين بستر فراهم نشود به نتيجه مطلوب نخواهيم رسيد. البته نمونه اين سرمايه‌گذاري در منطقه 22 تهران توسط پروفسور سميعي به عنوان بزرگ‌ترين مركز مغز و اعصاب خاورميانه در حال اجراست.

با توجه به اينكه از آغاز فعاليت شورا تاكنون بستر مناسب براي انجام فعاليت‌هاي اقتصادي ايجاد نشده است، مي‌‌توانيد در باره قدرت اجرايي و جايگاه شورا تعريفي ارائه كنيد؟

شورا بسيار خوب عمل كرده و در جذب افراد موفق بوده است. ما سميناري برگزار كرديم به عنوان شوراي عالي امور ايرانيان و افراد را از همه جاي دنيا دعوت كرديم كه بيايند و در سمينار شركت كنند. اما در اين كميته‌ها افراد خوب جذب نشدند. با توجه به اينكه يك برنامه‌ريزي كلي و كلان صورت گرفته اما نتيجه آن مثبت نبوده است. يعني فعاليت‌هايي كه انجام شده توقعات مسئولان را برآورده نكرده است. در شوراي عالي ايرانيان همه متفق‌القولند كه ايرانيان بايد بيايند و سرمايه‌گذاري كنند در اين حد همه موافقند اما زماني كه مي‌خواهند كار انجام دهند به موانع قانوني برمي‌خورند و از نيمه راه باز مي‌گردند. مثلاً ما ملاقاتي با يك ايراني كارآفرين به نام  آقاي حصيري داشتيم كه مي‌خواستند در شيراز سرمايه‌گذاري كنند و يا فردي تمايل داشته در مشهد هتل بسازد كه اين فرد در هامبورگ تعداد زيادي هتل دارد. ما وي را دعوت كرديم كه در ايران سرمايه‌گذاري كند بسيار هم استقبال كرد و گفت چون من در مشهد زندگي مي‌كردم تمايل دارم كه براي امام‌رضا (ع) كاري انجام بدهم و اتفاقاً اين فرد افغاني هست. زماني كه از ايران باز گشت  گفت امكان ندارد من در ايران سرمايه‌گذاري كنم چون از حفظ و امنيت سرمايه خود اطمينان ندارم و براي گرفتن مجوز به مراجع زيادي بايد مراجعه كنم كه زمان زيادي را تلف مي‌كند. در هامبورگ زماني كه فردي مي‌خواهد سرمايه‌گذاري كند بلافاصله بستر را آماده مي‌كنند. اما در ايران اين چنين نيست و هر اداره‌اي شيوه خاص خود را دارد و همة اين عوامل براي فرد سرمايه‌گذار مشكل‌ساز است. چون براي اخذ مجوز بايد به بسياري پورسانت بدهد اكثراً اين افراد انصراف مي‌دهند چون معمولاً اراضي و نقاطي را به اين سرمايه‌گذاران پيشنهاد مي‌دهند كه امكانات چنداني ندارد و در جايي كه مايل به سرمايه‌گذاري است اجازه كار به وي را نمي‌دهند. در شيراز هم همين‌طور. آقاي دكتر محله از پزشكان سرآمد ايراني براي سرمايه‌گذاري به ايران رفتند و مي‌خواستند بيمارستان مجهزي را احداث كنند كه متأسفانه آنقدر درگير پروسه اداري  شد و دست‌انداز بر سر راه او ايجاد شد كه مانع از اقدام وي براي سرمايه‌گذاري گرديد. بايد در داخل شرايط تسهيل شود و معضلات مرتفع گردد. مثلاً فردي آمده و گفته من با وزير صحبت كردم و يا با رئيس جمهور صحبت كردم ولي فردا كه رفتم منشي يك مدير در وزارتخانه مرا راه نداده است. اين فرد زمان و سرمايه برايش مهم است. مشكلاتي از اين قبيل زياد مي‌باشد كه بايد برطرف شود.

مستحضريد كه ما اداره سرمايه‌گذاري خارجي داريم كه به دليل كوچك بودن به چشم نمي‌آيد فكر مي‌كنيد چه اقدامي بايد صورت بگيرد كه افرادي كه براي سرمايه‌گذاري از آلمان يا ساير كشورها مراجعه مي‌كنند با درب بسته و موانع مواجه نشوند كه مأيوس باز گردند و به ديگران هم توصيه كنند كه چنين اقدامي را انجام ندهند؟ آيا نياز به كميسيوني در مجلس يا حكم حكومتي مي‌باشد؟

به نظر من بايد كميته‌اي تشكيل شود كه افراد را جذب نمايد. اين كميسيون تشكيل شده اما در بحث قانوني كردن آنها مشكل وجود دارد. بايد براي جذب افراد تسهيلات فراهم شود، اگر از آن فردي را معرفي مي‌كنيم، كه بعضاً نيازي ندارد كه بيايد در كشور ما براي سودآوري خود، سرمايه‌گذاري كند و شايد رغبت آنچناني هم نداشته باشد اما با تشويق‌ها و حمايت‌هاي ما و به جهت اينكه تمايل دارد يك يادگاري براي مملكت خود بگذارد و با شعار «من كشورم را دوست دارم» حاضر به سرمايه‌گذاري مي‌شود. پس نبايد اين افراد در دست‌اندازهاي اداري سرخورده شوند و از عمل خود پشيمان گردند.

اگر بخواهيد ايرانيان مقيم هامبورگ را طبقه‌بندي كنيد چگونه اين كار را انجام مي‌دهيد؟

بنده در حوزه فعاليت خود، ملاقات‌هاي مختلفي با نخست وزير اين ديار داشته‌ام كه ابراز خرسندي مي‌كردند كه ايرانيان از شركاي آنان هستند. آقاي شولتز نخست وزير سابق ايالت‌ هامبورگ گفته بود كه ايرانيان از تجار خوب هستند و از آنها به خوبي ياد كرده‌اند. و حتي مي‌گويند كه ايرانيان شهروندان خوبي هستند كه تخصص‌هاي خوبي دارند برعكس تركهاي تركيه 80 درصد افرادي كه در اينجا هستند در قياس با تركها موفق‌تر و برترند. در جلسه‌اي كه آقاي پروفسور سميعي در آن حضور داشتند حدود 2000 نفر ايراني و خارجي از همه نقاط دنيا براي ديدار ايشان آمده بودند. زماني كه دكتر اعلام كردند متولد يكي از روستاهاي رشت در ايران هستم بر ايراني بودن خودشان افتخار مي‌كنند. اين فرد سمبل يك ايراني است كه به عنوان يك فرد متخصص شناخته مي‌شود آقاي مهندس هادي تهراني كه معلوم است همانطور كه از نامشان پيداست افتخار كدام شهر ايران هستند. به طور كلي در هامبورگ ايرانيان را به عنوان افراد خوب و متخصص و سرمايه‌دار مي‌شناسند برعكس ژاپن و مالزي كه ايرانيان در آن كشورها كمتر در جايگاه شايسته خود قرار دارند. در هامبورگ افرادي  هستند كه تأثير زيادي در چرخه اقتصادي اينجا دارند و شناخته شده هستند.

 

از دانشجويان ايراني در هامبورگ چه خبر؟

دانشجوها به چند قسمت تقسيم مي‌شوند افرادي كه ممكن است به كنسول‌گري مراجعه نكرده باشند و افرادي كه در حوزه ما هستند و در آلمان براي آنها تشكيل پرونده داده‌ايم. در هامبورگ حدود 480 نفر هستند كه ما از اين افراد پرونده داريم. البته تعدادشان بيشتر از اينهاست ولي چون برخي تبعه آلمان هستند و پاسپورت آلماني دارند و دورگه شده‌اند به ما مراجعه نمي‌كنند چون مي‌خواهند در اين كشور بمانند ولي كساني كه تشكيل پرونده مي‌دهند اميدوارند كه بعد از اتمام تحصيلاتشان به كشور برگردند و تجربيات خود را در داخل كشور در اختيار هموطنانشان قرار دهند.

 

چند درصد از ايراني تبارهاي هامبورگ داراي پست‌هاي سازماني و اداري مهم همانند مديركل، مديرعامل و يا مدير سازماني هستند؟

تعداد ايراني‌ها بسيار كم است. در سال گذشته چند نفر براي نمايندگي مجلس كانديد شدند اما چون دير اقدام كردند و تبليغات زيادي نكردند و مردم آنها را نمي‌شناختند آراء چشمگيري به دست نياوردند. ايرادي كه بر ما وارد است اين است كه برخلاف تركها تعداد ما ايراني‌ها در اين جا كم است. مثلاً تركها در كابينه و هيات دولت اينجا نماينده دارند و اتحاد خوبي ميان آنها برقرار است. اما در ميان ايراني‌تبارها، اتحاد كم است و دو نفر بودند كه كانديد نمايندگي مجلس شده بودند كه فارسي بلد نبودند و براي تبليغات هم دير اقدام كرده بودند. يك ماه، مانده به انتخابات در كنسول‌گري حاضر شدند و خود را معرفي كردند تا مردم به آنها راي بدهند. در رده‌هاي مديريتي و در سطح شركت‌ها و كارخانه‌ها مديران ايراني داريم ولي در سطح طبقات مردم  نداريم و اگر هم وجود داشته باشد چون در حوزه من نيستند اطلاعي ندارم.

 

كنسول‌گري به افرادي كه در اينجا گرفتار زندان، محكوميت و بيماري مي‌شوند چه خدماتي ارائه مي‌دهد؟

ما بخشنامه‌اي داريم كه افراد كنسول‌گري بايد از افراد ايراني كه گاهاً مجرم شناخته شده‌اند و يا در زندان به سر مي‌برند ديدار كنند و جرم افراد مهم نيست. مسئله اساسي ايراني بودن آنهاست يعني ما فرد مجرم را به عنوان يك ايراني مي‌شناسيم و وظيفه داريم طبق كنوانسيون به لحاظ شرعي و قانوني از هموطنان گرفتارمان حمايت كنيم و تا جايي كه امكان دارد تلاش كنيم تا وي را از زندان رها نماييم.

افرادي بوده‌اند كه زنداني‌هاي بلندمدت داشتند و بنده خودم به چند كشور مختلف رفتم و در جلسات دادگاهي برخي از آنان شركت كردم و افرادي را كه به حبس ابد، پانزده و هفده سال محكوم شده بودند به هفت ماه، شش ماه و يكسال جرم آنها را تقليل دادم. يكی از این افراد با شناسنامه شخص ديگري در تايوان فوت شده بود و قرار بود كه وي را بسوزانند. من خودم به اين كشور سفر و سه جلسه در دادگاه شركت و سوگند ياد كردم كه آن فرد ايراني است و نبايد سوزانده شود و حتي هزينه‌هاي اين كار را هم كنسول‌گري متقبل شد چون آن فرد ايراني بوده است و اين وظيفة همه همكاران ماست كه در هر زمان و مكان از حق و حقوق هموطنان خود در هر شرايطي دفاع كنند. خيلي از افراد بودند كه در هامبورگ در تظاهرات عليه نظام جمهوري اسلامي شركت كرده‌اند و به ما بي‌احترامي كرده‌اند اما وساطت كرده و با پليس ايالت صحبت كرده‌ايم و گفتيم كه حق بي‌احترامي به فرزندان، برادران و خواهران ايراني ما را ندارند و ما از آنها حمايت مي‌كنيم. اين وظيفه ما ايراني‌هاست كه در هر كجا و شرايطي كه هستيم از حقوق هموطنان دفاع نماييم.

 

آيا شما به افرادي كه قصد دارند براي سرمايه‌گذاري به ايران بروند مشاوره داده‌‌ايد كه يك فرد بتواند كار اقتصادي انجام دهد؟

ما در بخش اقتصادي افراد را معرفي مي‌كنيم و به آنها توصيه مي‌كنيم كه مثلاً در كشور چه نيازي وجود دارد كه در آن بخش‌ها سرمايه‌گذاري كنند. هر بخشي كار خود را مي‌داند و نهايتاً در جايي كه مانعي ايجاد مي‌شود در رفع آن اقدام مي‌كنيم. مثلاً ما يك بخش اجتماعي داريم كه مسئول آن آقاي حاجي‌آباد است كه اگر مشكلي بروز كند ايشان برطرف مي‌كنند. در حال حاضر فعال‌ترين بخش‌ها، بخش گذرنامه است كه آقاي حاجي‌آبادي مسئول آن هستند. بحث اسناد تجاري و ويزاها، امور اجتماعي و صدور سجلات از فعال‌ترين بخش‌هاي تحت نظارت ما هستند. در بخش اقتصادي هم خود من و آقاي كامياب افراد را راهنمايي مي‌كنيم كه در كجا به چه چيزي نياز است كه بروند و بتوانند سرمايه‌گذاري كنند.

 

درجه جرم‌خيزي ايرانيان مقيم آلمان در مقايسه با ساير اقوام مهاجر چه ميزان است؟

تقريباً صفر است. در حوزه اروپا جرم‌خيزي ايرانيان در بين ساير كشورها صفر بوده است. در خود آلمان 3 نفر زنداني ايراني داريم كه تابعيت آلماني دارند و حاضر نيستند با ما صحبت كنند و جرم آنها هم خانوادگي است. چون در اينجا اگر كسي حتي از همسر خود هم شكايت كند سريعاً طرف اتهام دستگير و حتي زنداني مي‌شود.

چند نشريه در هامبورگ به زبان فارسي منتشر مي‌شود؟

آنچه كه به صورت رسمي و به زبان فارسي در هامبورگ چاپ مي‌شود در مجموع فصل‌نامه ابن‌سينا و نشريه قاصدك است كه به آنها كمك فكري داده و راهنمايي‌شان هم كرده ايم اما نشرياتي هم هستند كه جنبة تبليغاتي دارند و به صورت رايگان توزيع مي‌شوند و افراد در قبال چاپ تبليغات خود براي آن پول مي‌پردازند.

چه پيامي براي جامعه ايراني مهاجر در هامبورگ و ساير كشورها داريد؟

بنده در مدت اقامت در هامبورگ به ايراني بودن خود مي‌بالم زيرا هموطنان بسيار خوب و موفقي در اينجا داريم كه افراد متخصصي هستند و براي مملكتمان افتخار آفرينند.

هامبورگ اين مزيت را دارد كه همه ايرانيان مقيم آن افراد تحصيلكرده هستند حتي افرادي كه در فروشگاه‌ها كار مي‌كنند همه قابل احترام و داراي مدارك عالي تحصيلي هستند و اين طور نيست كه تخصصي نداشته باشند و بخواهند در فروشگاه كار كنند. قطعاً ايرانيان ساكن در هامبورگ افراد موفقي هستند كه با خدمات و تخصص خود بر افتخارات ما ايرانيان مي‌افزايند.

شما از ايرانيان ساكن هامبورگ رضايت داريد آيا اين رضايت دوطرفه است؟

من فكر مي‌كنم شما اين سوال را بايد از هموطنانمان بپرسيد تا آنها در باره ما قضاوت كنند.